Μια ανυπόφορη πόλη, με πολύ υψηλές θερμοκρασίες, που θα διαρκούν πολύ περισσότερες μέρες απ’ ό,τι σήμερα, ετησίως, θα είναι η Λάρισα κατά την περίοδο 2021-2050.Οι συνθήκες διαβίωσης θα είναι δύσκολες, η ζωή των κατοίκων της θα διαταραχθεί από την αλλαγή του κλίματος και θα νιώσουμε έντονα τις συνέπειες της καταστροφής του περιβάλλοντος και των αλλαγών του κλίματος που έχει προκληθεί από ανθρωπογενείς πηγές.Η Λάρισα θα δεχθεί μεγάλη πίεση από την κλιματική αλλαγή, με αποτέλεσμα να αυξηθούν οι μέρες του καύσωνα, οι συνεχόμενες ημέρες χωρίς βροχή, να μειωθούν οι χειμερινές βροχοπτώσεις και συνεπώς να αυξηθεί κατά πολύ ο κίνδυνος πυρκαγιάς.
Αυξημένος επίσης θα είναι ο κίνδυνος ερημοποίησης νέων εκτάσεων και μείωσης στη διαθεσιμότητα νερού.
Αυτή θα είναι η εικόνα του μέλλοντος στην πόλη μας, η οποία δυστυχώς δεν είναι βγαλμένη από ταινία επιστημονικής φαντασίας, και δεν θα απέχει πολύ από την εικόνα μιας άρρωστης γης και ενός άρρωστου περιβάλλοντος που μας παρουσιάζουν σήμερα κάποιες «προφητικές» ταινίες της 7ης τέχνης.
Όλα αυτά προβλέπει έκθεση του WWF Ελλάς με θέμα: «Το αύριο της Ελλάδας: επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα κατά το άμεσο μέλλον».
Αντικείμενο της έκθεσης-μελέτης ήταν η πρόβλεψη των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα κατά την περίοδο 2021-2050 και είναι η πρώτη φορά που μια έρευνα εστιάζει στην επιρροή της κλιματικής αλλαγής σε συγκεκριμένες περιοχές με μεγάλη σημασία για την οικονομία και το φυσικό πλούτο της χώρας. Μεταξύ αυτών των περιοχών ήταν και η Λάρισα, για την οποία τα συμπεράσματα της έρευνας δυστυχώς είναι απογοητευτικά. Όσο αφορά στην εποχή μετά το 2050;
Καλύτερα να μην ξέρουμε...
Η ΕΡΕΥΝΑ
Αναλυτικότερα για τα αποτελέσματα της έρευνας που αφορούν συγκεκριμένα στη Λάρισα, για το αν αυτά μπορούν να ανατραπούν, καθώς επίσης και για τα μέτρα που μπορεί να πάρει η πόλη, αλλά γενικότερα και οι γεωργικές περιοχές που θα αντιμετωπίσουν προβλήματα ξηρασίας, μιλήσαμε με τον υπεύθυνο εκστρατειών του WWF Ελλάς κ. Αχιλλέα Πληθάρα, ο οποίος μας απαντά: «Οι μεγαλύτερες αλλαγές θερμοκρασίας στη χώρα μας, σύμφωνα με την εν λόγω έκθεση, παρατηρούνται μεταξύ άλλων και στη Λάρισα (π.χ. περισσότερες πολύ θερμές ημέρες >35 βαθμούς Κελσίου σε ετήσια βάση, αύξηση τροπικών νυχτών με θερμοκρασίες >20 βαθμούς Κελσίου)».
- Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τη ζωή στην πόλη και τις συνθήκες διαβίωσης των πολιτών της; Ποιες θα είναι οι σοβαρότερες επιπτώσεις αυτών των φαινομένων;
- «Οι κάτοικοι της Λάρισας όπως και του συνόλου σχεδόν των αστικών περιοχών προβλέπεται να αντιμετωπίσουν ιδιαίτερες δυσκολίες στις συνθήκες διαβίωσης ελέω της κλιματικής αλλαγής. Συχνότερα κύματα καύσωνα, μεγαλύτερη δυσφορία τη νύχτα από το συνδυασμό τροπικών νυχτών και υγρασίας, κίνδυνος για αυξημένα πλημμυρικά φαινόμενα είναι οι κυριότερες αναμενόμενες παρενέργειες από την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Ο ΦΑΥΛΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΣΤΙΚΩΝ
Σε περίπτωση μάλιστα που δεν ληφθούν μέτρα για την άμβλυνση αυτών των επιπτώσεων και συνεχίσουμε στη σημερινή ανεπαρκή διαχείριση των «θερμών συνθηκών» θα οδηγηθούμε στην όξυνση ακόμη ενός τρελού και άκρως ελληνικού φαινομένου: του φαύλου κύκλου των κλιματιστικών.
Με απλά λόγια, το φαινόμενο λειτουργεί ως εξής: περισσότερη ζέστη, περισσότερες ώρες λειτουργίας του κλιματιστικού, περισσότερη έκλυση θερμότητας στις πόλεις, αύξηση του φαινομένου της θερμικής νησίδας, δηλαδή της παγίδευσης θερμότητας, αύξηση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και πάλι από την αρχή!
Μια κατάσταση διόλου ικανοποιητική. Από την άλλη πλευρά, η μείωση των αναγκών για θέρμανση το χειμώνα είναι κάτι θετικό, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν υπερκεράζει τα αρνητικά».
- Ποια είναι τα μέτρα που θα προτείνατε να λάβει η πόλη για την αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων;
- «Οι μελλοντικές άσχημες συνθήκες διαβίωσης στις πόλεις επιτάσσουν τη λήψη μέτρων σήμερα. Αποτελούν μέγιστη προτεραιότητα για όλες τις πόλεις της Ελλάδας, άρα και για τη Λάρισα, η δημιουργία πράσινων οάσεων στο κέντρο της πόλης, οι παρεμβάσεις προστασίας των αδόμητων χώρων, η προστασία ή/και επέκταση των περιαστικών δασών, η παροχή κινήτρων για εναλλακτικούς τρόπους δροσισμού και η αποτελεσματική μόνωση κατοικιών.
Ειδικά για τη Λάρισα, μεγάλο στοίχημα είναι η πλήρης αξιοποίηση ενός «καθαρού» Πηνειού, που θα παίξει το ρόλο του «κύματος δροσιάς» για την πόλη».
- Η έκθεση προβλέπει ότι θα αυξηθεί η διάρκεια των ξηρών περιόδων σε γεωργικές περιοχές και της Λάρισας.
Τι θα συμβουλεύατε για την καλύτερη διαχείριση της γης, όσο αφορά στα αγροτικά προϊόντα που ενδείκνυται να καλλιεργηθούν υπό εκείνες τις καιρικές συνθήκες;
Θα υπάρξει αναγκαστικά στροφή σε νέες καλλιέργειες γενικότερα στον Θεσσαλικό κάμπο;
- «Οι εκτιμήσεις για το νομό Λάρισας κάνουν λόγο για αύξηση της ξηρής περιόδου, δηλαδή των συνεχόμενων ημερών χωρίς βροχή, για σημαντική μείωση των νυχτερινών παγετών, δηλαδή των νυχτών που η θερμοκρασία πέφτει κάτω από το μηδέν, για μείωση των χειμερινών βροχοπτώσεων, αλλά και περίπου 20% αύξηση των φθινοπωρινών βροχών.
Οποιαδήποτε πρόβλεψη για πιθανές βλάβες στις καλλιέργειες είναι παρακινδυνευμένη, αν και τα γενικά ευρήματα φανερώνουν τον αυξημένο κίνδυνο για ερημοποίηση νέων εκτάσεων και αρνητικές επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα νερού.
Αυτό που σίγουρα απαιτείται είναι η περισσότερη και άμεση έρευνα από τους αρμόδιους φορείς και Πανεπιστήμια για τις επιπτώσεις αυτών των κλιματικών συνθηκών στη γεωργία, η ορθή διαχείριση των υδάτινων πόρων που κατευθύνονται στη γεωργία και ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα επιλογής κατάλληλων καλλιεργειών. Προσωπική μου άποψη είναι ότι πράγματι ο θεσσαλικός κάμπος θα πρέπει να προχωρήσει στην αλλαγή των καλλιεργειών. Πολύ πιο σημαντικό όμως είναι η εξασφάλιση της ορθής χρήσης του νερού, κάτι που μπορεί να γίνει χωρίς να καταφύγουμε στην εκτροπή του Αχελώου, η οποία πολύ φοβάμαι ότι απλά θα καλύψει κάτω από το χαλάκι τα πραγματικά προβλήματα της γεωργίας στη Θεσσαλία. Ως άνθρωπος προερχόμενος από αγροτική οικογένεια, που γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Θεσσαλία, πραγματικά έχω πολλές αμφιβολίες για την εμμονή -όλων των δήθεν υποστηρικτών των αγροτών- υπέρ της εκτροπής. Η αγροτική παραγωγή της Θεσσαλίας πρέπει να προστατευθεί και να ενισχυθεί. Οι ορθές αποφάσεις όμως θα ληφθούν μέσα από τον ειλικρινή διάλογο και την ουσιαστική ενημέρωση. Η ήδη επελαύνουσα κλιματική αλλαγή κάνει ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη ολοκληρωμένων και όχι αποσπασματικών παρεμβάσεων».
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ
- Υπάρχουν τρόποι να αποφευχθούν οι κλιματικές αλλαγές που προβλέπει η έκθεση για το άμεσο μέλλον (για τα έτη 2021-2050); Είναι στο χέρι μας να αλλάξουμε το κλίμα;
- «Το αύριο της Ελλάδας φαίνεται δυσοίωνο. Όμως δεν χρειάζεται πανικός και μοιρολατρική αποδοχή των ευρημάτων της παρούσας έκθεσης.
Η Ελλάδα μπορεί να αδιαφορήσει, μετρώντας απώλειες στο μέλλον, ή μπορεί να κινητοποιηθεί εκπονώντας ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα προσαρμογής της χώρας στις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος. Ένα πρόγραμμα που θα περιλαμβάνει μέτρα για την υλοποίηση ενός άρτιου συστήματος δασικής διαχείρισης, την ορθή αξιοποίηση των νερών, την καταπολέμηση της ερημοποίησης, την προστασία της βιοποικιλότητας και των καλλιεργειών και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής στις πόλεις. Όμως, αυτό από μόνο του δεν αρκεί.
Η Ελλάδα οφείλει να αναλάβει διεθνείς πρωτοβουλίες ώστε να αποτραπεί η αλλαγή του κλίματος και όχι απλά να προσαρμοστεί σε αυτή. Απαιτείται λοιπόν η επίδειξη φιλοδοξίας εκ μέρους της χώρας μας στις διεθνείς διαπραγματεύσεις, ώστε στην Κοπεγχάγη το Δεκέμβριο του 2009 στην ερχόμενη Συνδιάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα να γίνει εφικτή η επίτευξη μιας ουσιαστικής συμφωνίας για το κλίμα.
Για τα περιεχόμενα της συμφωνίας στην Κοπεγχάγη, η επιστήμη είναι ξεκάθαρη: Αν θέλουμε να αποφύγουμε τα χειρότερα, οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου πρέπει να μειωθούν κατά τουλάχιστον 80% έως το 2050, σε σχέση με τα επίπεδα του έτους βάσης 1990. Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο, οι οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες πρέπει να προβούν σε μείωση των εκπομπών τους κατά 40% έως το 2020, σε σχέση πάντα με το έτος βάσης. Είναι επιτακτικής σημασίας να αποτελέσουν αυτοί οι στόχοι το βασικό περιεχόμενο της νέας συμφωνίας για το κλίμα στην Κοπεγχάγη. Οτιδήποτε λιγότερο θα αυξήσει υπέρμετρα το ρίσκο της καταστροφικής έκθεσης των ανθρώπων και των οικοσυστημάτων σε μη αναστρέψιμες αλλαγές του κλίματος. Εννοείται πως ο νέος Πρωθυπουργός της χώρας οφείλει να στηρίξει αυτούς τους στόχους.
Εξάλλου, η ειλικρινής στροφή της Ελλάδας προς τη βιώσιμη ανάπτυξη μπορεί να δώσει λύσεις περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά. Είναι στο χέρι μας!».
