Ιχνηλατώντας την παλιά Λάρισα

Η ΛΑΡΙΣΑ ΤΟΥ 1936 ΜΕ ΤΗ ΜΑΤΙΑ ΕΝΟΣ ΞΕΝΟΥ

Από περιγραφήν Πειραιώτου εκδρομέως

Δημοσίευση: 20 Ιουν 2018 15:30
"Το Αλκαζάρ, το Ζάππειο της Λαρίσης, με δενδροστοιχίες και πανύψηλα πεύκα, λεύκες, πλατάνια, κυπαρίσσια, κλπ., όλα όμως εντελώς απεριποίητα και εγκαταλελειμμένα στη φροντίδα της φύσεως". Φωτογραφία Ιωάννου Κουμουνδούρου. Περί το 1935. Αρχείο Φωτοθήκης Λάρισας. "Το Αλκαζάρ, το Ζάππειο της Λαρίσης, με δενδροστοιχίες και πανύψηλα πεύκα, λεύκες, πλατάνια, κυπαρίσσια, κλπ., όλα όμως εντελώς απεριποίητα και εγκαταλελειμμένα στη φροντίδα της φύσεως". Φωτογραφία Ιωάννου Κουμουνδούρου. Περί το 1935. Αρχείο Φωτοθήκης Λάρισας.

Μια περιγραφή της Λάρισας όπως ήταν πριν ογδόντα δύο χρόνια από κάποιον ανήσυχο επισκέπτη της είναι πάντα ενδιαφέρουσα. Ήταν η περίοδος που η πόλη μας, έπειτα από 55 χρόνια ελεύθερου βίου, είχε οριστικά αποβάλλει ρυμοτομικά, οικοδομικά και αισθητικά τον τίτλο της τουρκόπολης και αποκτούσε τα χαρακτηριστικά μιας σύγχρονης πολιτείας.

Είχαν φροντίσει οι δημοτικοί άρχοντες και ιδιαίτερα ο Μιχαήλ Σάπκας να της προσδώσουν μια όμορφη εικόνα, ιδιαίτερα σε πολλά κεντρικά σημεία της πόλης και η κοινωνία της να μιμηθεί κατά το δυνατόν τους εκλεπτυσμένους τρόπους ζωής της ελληνικής πρωτεύουσας. Η χρονική περίοδος 1925-1940 είναι για τη Λάρισα μια εποχή αλματώδους ανάπτυξης σε πολλούς τομείς στους οποίους υστερούσε (ύδρευση, ηλεκτροφωτισμός, ασφαλτοστρώσεις, πολιτισμός, εκπαίδευση, κλπ.), την οποία ήλθε να διακόψει ο πόλεμος του 1940 και ο καταστρεπτικός σεισμός του 1941,

Την περίοδο αυτή της μετάπλασης της Λάρισας σε μεγαλούπολη επισκέφθηκε (άνοιξη του 1936) ένας Πειραιώτης ταξιδιώτης, εντυπωσιάσθηκε από την ομορφιά και τη μεταλλαγή της, αλλά και από τη ζωντάνια και τη φιλοξενία των κατοίκων της, ώστε θεώρησε υποχρέωση να δημοσιεύσει τις εντυπώσεις του στην τοπική εφημερίδα της Λάρισας "Κήρυξ" στο φύλλο της 16ης Ιουνίου 1936[1]. Υπογράφει με το όνομα "Ρωσσέτος" και στην επικεφαλίδα του κειμένου αυτοπροσδιορίζεται ως "Πειραιώτης εκδρομεύς". Προσκλήθηκε από κάποιο συγγενικό του πρόσωπο που τον φιλοξένησε κατά τη διάρκεια των εορτών του Πάσχα και φαίνεται ότι έφθασε μέχρι τα Τρίκαλα (ίσως τα Μετέωρα). Το κείμενό του είναι απλό, γλαφυρό και τα συμπεράσματά του αντικειμενικά, καθώς δεν αποφεύγει να καταγράψει με ευγενικό ή και χιουμοριστικό τρόπο όσα κακώς κείμενα υποπίπτουν στην αντίληψή του. Γράφει λοιπόν για την πόλη ο ταξιδιώτης μας:

"Η Λάρισα δεν είναι πια η παλιά τουρκόπολη που δεν έβλεπε κανείς παρά μιναρέδες, ξιφολόγχες και …πελαργούς. Είναι τελείως αλλαγμένη, με δρόμους καλούς, με πλατείες εξωραϊσμένες, με κτήρια καινούρια και προπαντός με κατοίκους φιλόξενους και υποχρεωτικότατους. Νοιώθει κανείς έναν άνεμο πολιτισμού να πνέει εδώ. Αν κρίνω απ' όσους έτυχε να γνωρίσω - χάρις σ' ένα συγγενικό μου σπίτι που φιλοξενήθηκα - πρέπει το πλείστο των νέων της Λαρίσης νάναι ευγενικοί και μορφωμένοι, όσο δε για τις νέες είναι αφελέστατες, χωρίς σεμνοτυφίες και υποκρισίες, που με τόση επιμονή φύλαγε άλλοτε κατά παράδοσιν η ελληνική επαρχία. Πολλά από τα κορίτσια αυτά, αν και ζουν σε περιορισμένο περιβάλλον, δε διστάζουν να χρησιμοποιήσουν τις γνώσεις τους εργαζόμενα. Τούτο δείχνει αναμφισβήτητα μια εξέλιξη. Ένα ελάττωμα έχουν μόνο, να μιλάνε …Γαλλικά και όταν ακόμα δεν πρέπει ή να ανακατεύουν στην ελληνική συζήτησή τους φράσεις γαλλικές!...

Όσο για τα σπίτια, όλα σχεδόν έχουν τον κήπο τους, πλημμυρισμένο αυτή την εποχή από ανθισμένες πασχαλιές που μοσχοβολούν όπου περάσεις. Και επειδή περάσαμε το πρωί του Πάσχα, το άρωμα τούτο ανακατευόταν με την ...τσίκνα του οβελία. Όλη η πόλη είχε μεταβληθεί σε μια μεγάλη ψησταριά. Απ' όλες τις αυλές ο καπνός υψωνόταν αλλά δεν πρόφταινε να σκορπισθεί γιατί οι …ρώθωνες των διαβατών αμέσως τον απορροφούσαν λαίμαργα. Κατά τη συνήθεια του τόπου αλλάζουν την ημέρα αυτή επισκέψεις για να ευχηθούν τα χρόνια πολλά, να τσουγκρίσουν το κόκκινο αυγό, να γευτούν το τσουρέκι, να δοκιμάσουν το κοκορέτσι και τα …γλυκαδάκια και να φύγουν για να …κουτσομπολέψουν σε άλλη αυλή το αρνί του γείτονά τους ότι ήταν άπαχο, άψητο, κλπ. Θα υπάρχουν και εξαιρέσεις βέβαια, αλλά δεν πρόκειται γι' αυτές, λέμε μόνον τον κανόνα. Όσοι λοιπόν από τους αγαπητούς Λαρισείς[2] τύχει να διαβάσουν αυτές τις εντυπώσεις μου, νάχουν υπόψη τους ότι δεν ανήκουν στον κανόνα, αλλά στην εξαίρεση. Έτσι δε θα τους κακοφανεί, αφού ο κανών θα αφορά τους άλλους και όχι αυτούς.

Εντελώς ιδιαίτερη χάρη στην πόλη δίνει και ο Πηνειός, που κάποτε όμως γίνεται η αιτία να πλημμυρίζουν οι χαμηλές συνοικίες. Η γέφυρα προς το Αλκαζάρ είναι μεγάλη και γραφικότατη και η θέα απ' αυτήν προς τον άγιο Αχίλλιο, την Μητρόπολη, μεγαλοπρεπής. Αμέσως μετά την γέφυρα είναι το Αλκαζάρ, το Ζάππειο να πούμε της Λαρίσης, με δενδροστοιχίες και πανύψηλα πεύκα, λεύκες, πλατάνια, κυπαρίσσια, κλπ., όλα όμως εντελώς απεριποίητα και εγκαταλελειμμένα στη φροντίδα της φύσεως. Αν προχωρήσετε περί τα τρία τέταρτα μετά το Αλκαζάρ και πάντα στην αριστερή όχθη του ποταμού από δρομάκι γραφικό και ευχάριστο, ανάμεσα στις βατομουριές και στα πράσινα χωράφια γεμάτα από αγριολούλουδα, όπου αναπνέεται διάχυτο παντού το λεπτό τους άρωμα και πλάϊ στο ήρεμο θέαμα του ποταμού που κυλάει ήσυχα και αθόρυβα τα θολά νερά του, θα βγείτε σε μια όμορφη τοποθεσία με ψηλά πλατάνια και αφάνταστα πλούσια βλάστηση. Λούνα Πάρκ[3] το λένε. Ασφαλώς κάποια από τις …Γαλλίζουσες θα το βάπτισε έτσι. Ωστόσο θα αγαπούσα τη Λάρισα και μόνο για τούτο το όμορφο κομμάτι της[4].

Γυρίζοντας από τα Τρίκαλα και λίγο πριν μπούμε στη Λάρισα αντικρίσαμε ένα φωτεινό ρολόι. Μάθαμε πως ήταν η Γεωργική Σχολή. Την επομένη την επισκεφθήκαμε. Δεν πήγε χαμένη η ώρα, γιατί εκτός που είδαμε τις διάφορες ράτσες όλως των ειδών ζώων και πουλερικών, από το κουνέλι μέχρι το ευγενικό άλογο της κούρσας με τα χαρακτηριστικά ονόματα - Πηνειός, Κένταυρος, κλπ. - και από το κοτόπουλο μέχρι το παγώνι που καλλιεργούν επιστημονικά εδώ για ζωντανή διδασκαλία, ικανοποιηθήκαμε και από τα φροντισμένα καλαίσθητα παρτέρια με τα όμορφα άνθη, φυτεμένα συμμετρικά, που συμπληρώνουν αρμονικά τα κτήρια των Σχολών, τα διαμονητήρια, εργαστήρια, κλπ. και αποτελούν ένα νοικοκυρεμένο σύνολο που αφήνει τον επισκέπτη τέλεια ικανοποιημένο. Έξω υπάρχει ένα απέραντο αγροκήπιο με διαρρυθμισμένα γραφικά δρομάκια, μοναδικά για περίπατο, διάβασμα και …ρέμβασμα.

Ένα άλλο συνηθισμένο και χαρακτηριστικό θέαμα στη Λάρισα και γενικά στη Θεσσαλία, είναι οι πελαργοί, οι πρώτοι αυτοί κάτοικοι της Θεσσαλίας. Τα συμπαθητικά και ωφέλιμα τούτα πουλιά - τα λελέκια αλλιώς καλούμενα από τους αρχαίους Λέλεκας - δίνουν μια νότα γραφική στο θεσσαλικό κάμπο. Τα βλέπει κανείς στις στέγες των σπιτιών και των εκκλησιών να στέκονται πάνω στο ένα πόδι τους πλάϊ στη φωλιά τους ή τα συναντά στα χωράφια να κυνηγούν σκουλήκια. Λένε πως σε ορισμένη ημέρα - της Μεταμορφώσεως - μαζεύονται οι πελαργοί της Θεσσαλίας σε ένα χωριό, το Καζακλάρ, και από εκεί παραλαμβάνοντας στα δυνατά φτερά τους όσα άλλα μικρά μεταναστευτικά πουλιά νοιώθουν αδύνατο τον εαυτό τους για ταξίδι, ξεκινούν εν σώματι πάνω από θάλασσες και πολιτείες για χώρες μακρινές, θερμές, ώσπου νάρθει πάλι η άνοιξη και να ξαναγυρίσουν στην παλιά φωλιά τους,,,

Τελειώνω τις εντυπώσεις μου νοιώθοντας την ίδια θλίψη που αφήνει σαν τελειώνει ένα όμορφο όνειρο. Χιλιοειπωμένη αυτή η παρομοίωση, τι τα θέλετε όμως; Μοιάζει τόσο πολύ με όνειρο κάθε τέτοια εκδρομή, ώστε είναι δύσκολο να βρεθεί πιο επιτυχημένη. Όπως λοιπόν το ζωηρό όνειρο αφήνει κάποτε ανεξίτηλη εντύπωση στη μνήμη μας, έτσι και η εκδρομή αυτή δεν θα ξεχασθεί εύκολα. Οι μη ρομαντικοί ας με γελάσουν…

--------------------------------------------------

[1]. Βλέπε: Παπαθεοδώρου Νικόλαος, Η εφημερίδα "Κήρυξ", Εκδότης-Διευθυντής: Αδαμάντιος Νικολαΐδης, Διευθυντής Συντάξεως: Κώστας Περραιβός, εφ. "Ελευθερία", Λάρισα, φύλλο της 29ης Μαΐου 2018.

[2]. Λαρισείς: Πρόκειται για την απόδοση της λέξεως Λαρισαίους στην καθαρεύουσα, η οποία δεν ακούγεται και άσχημα.

[3]. Οι λέξεις "Λούνα πάρκ" έχω την εντύπωση ότι είναι λατινικές και σημαίνουν το άλσος του φεγγαριού.

[4]. Σήμερα, με την αποψίλωση των δένδρων που έγινε κατά τη διάρκεια του παγερού χειμώνα του 1942 από Ιταλούς και Έλληνες, η περιοχή αυτή έχασε την τόσο πλούσια βλάστηση.

 

Του Νικ. Αθ. Παπαθεοδώρου

nikapap@hotmail.com

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Προηγούμενο Επόμενο »

Συνδρομητική Υπηρεσία

διαβάστε την ελευθερία online

Ηλεκτρονικό Αρχείο Εφημερίδας


Σύνδεση Εγγραφή

Πρωτοσέλιδο εφημερίδας

Δείτε όλα τα πρωτοσέλιδα της εφημερίδας

Ψιθυριστά

Ο καιρός στη Λάρισα

Διαφημίσεις

EDA THESS
Μείνε μαζί μας
keuea

Η "Ελευθερία", ήταν από τις πρώτες εφημερίδες που σηματοδότησε την παρουσία της στο Internet, μ' ένα ολοκληρωμένο site.

Facebook Twitter Youtube

 

Θεσσαλικές Επιλογές

 sel ejofyllo karfitsa 1